Zo maak je een Manhattan cocktail met het IBA-recept
Zin in een klassieke cocktail met whiskey, vermout en bitters? Met het officiële IBA-recept maak je een Manhattan met drie ingrediënten, en met een paar eenvoudige keuzes stem je de balans af op je smaak.
Door Lotte Verhoeven · · 5 min leestijd
In dit artikel
Je hebt whiskey in huis, maar zoekt een cocktail die meer vraagt dan een scheut frisdrank of een ingewikkelde siroop. De Manhattan is een korte, geroerde cocktail waarin whiskey, zoete rode vermout en bitters samen de smaak bepalen. De verhoudingen en techniek maken daarbij verschil: te weinig vermout kan de whiskey overheersen, terwijl te hard roeren de cocktail onnodig waterig maakt.
Hier vind je de IBA-verhoudingen, uitleg bij de ingrediënten en een praktische werkwijze. Ook lees je hoe rye whiskey zich verhoudt tot bourbon, wat je kunt aanpassen en waarop je let bij het proeven. Zo kun je de klassieke versie maken zonder te doen alsof er maar één juiste voorkeur bestaat.
Wat zit er in een klassieke Manhattan cocktail?
De Manhattan bestaat uit whiskey, zoete rode vermout en Angostura bitters. Vermout is versterkte wijn die op smaak is gebracht met onder meer kruiden en specerijen; in deze cocktail zorgt de zoete rode variant voor een kruidige, ronde tegenhanger van de whiskey. Bitters zijn geconcentreerde smaakmakers die je in kleine scheutjes toevoegt.
De officiële IBA-receptuur voor de Manhattan gebruikt 50 ml rye whiskey, 20 ml zoete rode vermout en 1 dash Angostura bitters. Een dash is een kleine scheut uit een bittersflesje; de hoeveelheid kan per flesje en schenktechniek verschillen. Meet de twee grotere hoeveelheden liever af met een maatjigger dan op het oog.
De IBA-verhouding is dus niet precies dezelfde als de bekende verhouding van twee delen whiskey op één deel vermout. In een naslagwerk van The Oxford Companion to Spirits & Cocktails staat dat die verhouding tegenwoordig vaak als standaard geldt, maar dat vroege recepten uit de jaren 1880 en 1890 geregeld gelijke delen of zelfs meer vermout dan whiskey gebruikten. De cocktail heeft geen enkelvoudige, onveranderlijke formule: voor deze bereiding volgen we de IBA, terwijl andere verhoudingen een andere balans opleveren.
Welke whiskey past bij de smaak die je zoekt?
Rye whiskey, gemaakt met rogge als belangrijke graansoort, is de whiskey die de IBA voor dit recept voorschrijft. Rye geeft doorgaans een kruidiger, droger of peperiger accent. Bourbon is een gangbaar alternatief en wordt vaak als zoeter ervaren. De smaak verschilt bovendien per fles, dus dit zijn algemene smaakrichtingen en geen garantie voor iedere whiskey.
Liquor.com beschrijft rye als kruidiger en peperiger en bourbon als vaak wat zoeter; de redactie merkt ook op dat beide historisch in Manhattans worden gebruikt. Dat is nuttig als smaakvergelijking, maar het vervangt de IBA-variant niet: wie het officiële recept wil volgen, kiest rye whiskey. Probeer bij een eigen vergelijking dezelfde hoeveelheid whiskey, vermout en bitters aan te houden, zodat vooral de keuze tussen rye en bourbon verandert.
Ook de vermout is belangrijk. Kies zoete rode vermout, niet droge witte vermout, als je de IBA-receptuur maakt. Open je een fles voor één cocktail, bewaar de rest volgens de aanwijzingen op het etiket en let op veranderingen in geur en smaak. Een vermout die niet meer fris ruikt of vlak smaakt, kan de hele mix minder levendig maken.
Hoe maak je de Manhattan stap voor stap?
- Zet een cocktailglas koel en pak een mengglas, een maatjigger, een barlepel en een zeef. Heb je geen mengglas, dan kan een stevige, schone glazen kan als mengvat dienen.
- Meet 50 ml rye whiskey en 20 ml zoete rode vermout af. Voeg 1 dash Angostura bitters toe.
- Vul het mengglas met ijsblokjes. Roer de ingrediënten rustig met de barlepel, zodat de drank koud wordt en een beetje verdunt. De IBA schrijft roeren met ijs voor, maar geeft geen exacte roertijd; kijk daarom niet uitsluitend naar de klok.
- Zeef de cocktail in het gekoelde glas. De IBA kiest voor een gekoeld cocktailglas. Voeg als garnering een cocktailkers toe.
Roer liever niet langer dan nodig. Het ijs koelt de drank, maar smelt ook en brengt water in het mengsel. Dat beetje verdunning hoort bij de bereiding; te veel smeltwater kan de whiskey en vermout echter minder uitgesproken laten smaken. Heb je het glas vooraf gekoeld, dan blijft de drank na het zeven langer koel.
Hoe stel je de verhouding bij zonder de cocktail kwijt te raken?
Proef eerst de IBA-versie zoals die is opgeschreven. Vind je de whiskey te nadrukkelijk, verhoog dan bij een volgende bereiding de vermout met een kleine, afgemeten hoeveelheid. Vind je het resultaat te zoet of te rond, probeer dan iets minder vermout of kies een whiskey met een kruidiger profiel. Verander telkens één element; anders weet je niet waardoor de smaak verschuift.
Een andere, veelgebruikte referentie is 60 ml whiskey, 30 ml rode vermout en 2 tot 3 dashes bitters. The Oxford Companion noemt deze verhouding als hedendaags recept en benadrukt dat rye én bourbon voorkomen in beschrijvingen van de cocktail. Dat is een alternatieve formule, geen correctie op de IBA. Als je die probeert, meet dan ook de bitters zorgvuldig af en noteer wat je verandert.
De keuze van bitters en garnering kan eveneens invloed hebben. Begin met Angostura en de cocktailkers uit het IBA-recept, zodat je een herkenbare basis hebt. Een citroenschil wordt in andere recepten gebruikt; de geur ervan geeft een ander accent. Experimenteer pas daarna met zulke wissels en beschrijf je eigen voorkeur concreet, bijvoorbeeld als kruidiger, droger of zachter.
Waaraan merk je dat de bereiding in balans is?
Let bij het proeven op drie dingen: komt de whiskey nog duidelijk naar voren, geeft de vermout een samenhangend kruidig en zoet accent, en blijft de bitters subtiel op de achtergrond? De cocktail hoeft niet zoet te smaken als een likeur en hoeft evenmin scherp naar pure whiskey te smaken. Als één component alles overstemt, pas dan bij de volgende bereiding alleen die verhouding aan.
De oorsprong van de Manhattan is minder precies vast te leggen dan de receptuur. The Oxford Companion beschrijft een vroege verwijzing in een krant uit 1882 en vermeldt dat de cocktail in 1884 in drie cocktailboeken verscheen. Het naslagwerk noemt verschillende ontstaansverhalen en stelt dat ze niet allemaal goed te bewijzen zijn. De populaire vertelling dat de drank is uitgevonden op een feest van Jennie Jerome wordt daar weersproken. Een cocktail hoeft geen sluitend oorsprongsverhaal te hebben om de bereidingswijze zorgvuldig te kunnen volgen.
Wil je verder oefenen met verhoudingen, roeren en ingrediënten, dan vind je meer basisinformatie bij cocktails thuis maken. De Margarita laat een ander soort balans zien: in het recept voor een Margarita spelen tequila, citrus en zoet een andere rol. Gebruik zulke recepten als vergelijking, niet als reden om de Manhattan van zijn whiskey en vermout te ontdoen.
Een Manhattan bevat alcohol en is bedoeld voor volwassenen. Drink niet als je nog moet rijden of alcohol om een andere reden moet vermijden, en houd rekening met de regels en omstandigheden die voor jou gelden.
Veelgestelde vragen
Moet een Manhattan met rye whiskey worden gemaakt?
Nee. Rye whiskey is een traditionele keuze en heeft vaak een kruidiger, peperiger karakter. Bourbon kan ook: die geeft vaak een zachtere of zoetere indruk. Historische recepten noemen verschillende soorten whiskey en hedendaagse recepten gebruiken beide. Kies dus op basis van het smaakprofiel dat je zoekt; verander bij een eerste poging niet tegelijk ook de hoeveelheid vermout en bitters.
Waarom roer je een Manhattan en schud je hem niet?
De klassieke werkwijze is roeren met ijs en daarna zeven in een gekoeld cocktailglas. Zo meng je de ingrediënten en koel je de drank terwijl het ijs smelt. Schudden is niet nodig voor deze cocktail en kan luchtbelletjes en kleine ijssplinters achterlaten. Roer rustig en proef; als de cocktail nog scherp of warm aanvoelt, roer dan kort verder.
Welke garnering hoort bij een Manhattan?
De IBA noemt een cocktailkers als garnering. Een citroenschil komt ook voor in historische en hedendaagse recepten. De keuze verandert de geur en de eerste indruk van de cocktail, maar is geen vervanging voor de basis van whiskey, vermout en bitters. Voeg de garnering pas toe nadat je de drank hebt gezeefd.
In de rubriek Cocktails en mixologie